Uitgeest

Op 27 juni 2019 heeft de gemeente Uitgeest de omgevingsvisie met als titel ‘Omgevingsvisie Uitgeest 2030 – Mooi, gezond, duurzaam’ vastgesteld. Uitgeest ligt in de provincie Noord-Holland. De gemeente telt 13.643 inwoners  (1 januari 2020).

De omgevingsvisie
In de (omvangrijke) omgevingsvisie ‘Uitgeest 2030 – Mooi, gezond, duurzaam’ beschrijft de gemeente Uitgeest haar ambities en koers tot 2030 voor de ontwikkeling van de woon-, werk- en leefomgeving op haar grondgebied. Uitgeest wil vooral een mooi, vitaal en gezond dorp blijven, maar beseft ook dat ze kan profiteren van de ligging dichtbij de Metropoolregio en de goede bereikbaarheid. Veranderingen in demografie, klimaat, mobiliteit en de energietransitieopgave vormen voor Uitgeest aanleiding voor de gekozen richting in de omgevingsvisie. Hierin worden vier kernopgaven benoemd. Dit zijn overkoepelende thema’s die betrekking hebben op (1) het versterken van de ruimtelijke kwaliteit in de gemeente, (2) een gezonde, sociale en vitale leefomgeving, (3) een gevarieerd woningbestand dat aansluit bij de vraag, goed bereikbaar is, en met goede voorzieningen rond het centrum en het station, en op (4) de transitie naar een duurzame, energiezuinige en klimaatbestendige gemeente in 2050. Deze vier kernopgaven hanteert de gemeente als leidraad voor de beslissingen die genomen worden in de fysieke leefomgeving.

De gemeente bouwt op deze manier voort op aanwezige (ruimtelijke) structuren, zoals het karakteristieke landschap van de strandwallen en -vlakten, watersystemen en cultuurhistorie. Er worden deelgebieden benoemd met hun eigen karakteristieken: (1) Oude Dorp, (2) woongebieden, (3) stationslocatie, (4) bedrijventerrein, (5) Uitgeest aan het water, en (6) weidegebied en stellingzone. Uitgeest wil meer ruimtelijke differentiatie in het dorp maken, maar wel passend bij Uitgeest. De dorpsdelen zijn in ambities, opgaven en dynamiek ook heel verschillend. Uitgeest wil de bovengenoemde opgaven gebiedsgericht aanpakken, aansluitend op de eigenheid van de dorpsdelen. Zo wordt ingezet op ‘behouden’ en ‘versterken’ in het Oude Dorp, en ‘transformeren’ in de Stationsomgeving. Voor elk deelgebied is een ‘gebiedsprofiel’ beschreven met richtinggevende uitspraken en mogelijke ontwikkelingen.

Als dorp voelt Uitgeest zich verbonden met de andere dorpen in de binnenduinrand zoals Castricum, Heiloo en Bergen. Met deze drie gemeenten is een ambtelijke fusie aangegaan onder de noemer BUCH (Bergen-Uitgeest-Castricum-Heiloo). De BUCH is meer landelijk, toeristisch, dorps, gericht op sociale cohesie en heeft eenzelfde type kernen. Onderzocht wordt of gemeenschappelijke verbindende kwaliteiten, kernwaarden en opgaven in de regio en bij de provincie kunnen worden benoemd. Als er gemeenschappelijke zaken worden gesignaleerd dan zullen deze beleidsmatig worden afgestemd en geborgd. De afstemming kan leiden tot een gezamenlijk afgestemde visietekst, uitvoeringsparagraaf of programma. Dit zal tijdens het proces verdere invulling krijgen.

Omgevingskwaliteit
De kapstok van alle ontwikkelingen is het streven naar meer ruimtelijke kwaliteit en meer samenhang in het dorp; elk project zal zo bijdragen aan de ruimtelijke kwaliteit van heel Uitgeest. De gemeente wil deze samenhang versterken en ruimtelijke kwaliteit binnen Uitgeest vergroten door gebieden te verbinden met aantrekkelijke (regionale) routes voor fietsers en voetgangers en entrees met kwaliteit. Deze nieuwe entrees zijn de ‘visitekaartjes’ voor het dorp, evenals de herinrichting van de openbare ruimte en woningbouwontwikkelingen die aansluiten op de (dorpse) identiteit van Uitgeest. De ‘pareltjes’ in het dorp worden op een logische wijze met elkaar verbonden. Uitgeest kiest hiermee voor een gebiedsgerichte aanpak, die rekening houdt met de identiteit en cultuurhistorische waarden van de verschillende (dorps-)delen. Het zwaartepunt voor de komende jaren ligt ruimtelijk rond de ontwikkeling van het Centrumgebied (het gebied tussen de Geesterweg en het gemeentehuis) en het OV-knooppunt en de stationsomgeving.

Participatie
Iedereen, dat wil zeggen raadsleden, ondernemers, inwoners, belangenverenigingen en anderen, heeft de mogelijkheid gekregen mee te doen in het participatietraject. In de tweede helft van 2015 en eerste helft van 2016 zijn op interactieve wijze workshops gehouden met onder andere inwoners, organisaties, ondernemers, instanties en tot slot de gemeenteraad. Hierin hebben de deelnemers de prioriteiten, belangen, gezamenlijke doelen en kansen proberen te destilleren. Dit heeft geresulteerd in een voorzet voor de opgaven voor Uitgeest tot 2030.

Uit het participatietraject blijkt dat inwoners en ondernemers trots zijn op hun dorp. Ze koesteren de huidige kwaliteiten zoals het dorpse karakter, de ruime groene omgeving, het Uitgeestermeer, het elkaar kennen en het rijke verenigingsleven, maar zien ook dat door maatschappelijke en economische ontwikkelingen zwakke plekken ontstaan. Positief is dat zee en duinen dichtbij zijn; negatief is echter de geluidsoverlast van vliegtuigen, treinen en wegverkeer van de A9. Daarnaast zijn er zorgen over de luchtkwaliteit. Infrastructuur doorsnijdt en versnippert het dorp. De openbare ruimte is sleets aan het worden, er is geen duidelijk dorpshart, ontsluitingen zijn onvoldoende gedimensioneerd. Er zijn veel woningen, maar die voldoen niet altijd aan de nieuwe vraag, vooral die van ouderen en starters.

Om tot een integrale afweging te kunnen komen van alle belangen binnen het hele fysieke domein zijn vervolgens gesprekken gevoerd met provincie, Hoogheemraadschap, Milieudienst IJmond, LTO Noord, Landschap Noord-Holland. De resultaten uit het participatietraject zijn vertaald in een SWOT-analyse: sterktes (Strenghts), zwaktes (Weaknesses), kansen (Opportunity’s) en bedreigingen (Threats). In deze SWOT-analyse zijn de kaders en ambities voor de omgevingsvisie bepaald. Vervolgens is er een agenda opgesteld waarin de verschillende opgaven opgesomd worden. Per opgave wordt ruimte gegeven om te participeren en wordt bepaald wat de meest geschikte vorm is. De betrokkenheid die vanuit de bevolking bij het opstellen van de omgevingsvisie Uitgeest voor de eigen woonomgeving is getoond, krijgt hiermee een passende voortzetting. Samen worden de richtingen verkend ter uitvoering van de omgevingsvisie.

Laatst bijgewerkt:18 februari 2021

Deze omgevingsvisie is vastgesteld vooruitlopend op de invoering van de Omgevingswet per 1 januari 2022. Totdat de nieuwe wet in werking treedt vallen omgevingsvisies onder de huidige Wro.