Amsterdam

Op 8 juli 2021 heeft de gemeente Amsterdam de ‘Omgevingsvisie Amsterdam 2050. Een menselijke metropool’ vastgesteld. De hoofdstad, in de provincie Noord-Holland, telt 871.873 inwoners (1 juli 2021).
Amsterdam maakt deel uit van De Metropoolregio Amsterdam (MRA), een bestuurlijk samenwerkingsverband
met de provincies Noord-Holland, Flevoland, 32 gemeenten en de Vervoerregio Amsterdam. De hele regio heeft een inwonertal van bijna 2,5 miljoen. De MRA omvat een gebied in het noordelijke deel van de Randstad dat zich uitstrekt van IJmuiden tot Lelystad en van Purmerend tot de Haarlemmermeer.

De omgevingsvisie
De gemeente Amsterdam zet met de omgevingsvisie de lijnen uit naar 2050. Hierbij worden voorstellen gedaan over de vragen: hoe richten we de stad in ten behoeve van welvaart, welzijn en geluk van de bewoners en bezoekers van Amsterdam en de regio, waar gaan we wonen en werken, hoe komen we van A naar B, hoe zien de publieke ruimtes eruit en welke plek is er straks voor groen?

Tien jaar geleden stelde de gemeente een vergelijkbare visie vast voor de periode tot 2040. De groeiambities van toen zijn meer dan waargemaakt, wordt in de omgevingsvisie opgemerkt. De voorziene toename van het aantal inwoners en banen voor 2040 is nu al bijna bereikt, onder meer door de toename van internationale bedrijven die zich in de gemeente hebben gevestigd. De dienstensector groeide snel en door verdubbeling van het aantal toeristen gold dat ook voor de horeca.

Omdat investeringen in openbaar vervoer, publieke ruimte en groen achterbleven is de druk op de stad stevig toegenomen. Meest in het oog springend zijn de geëxplodeerde huizen- en huurprijzen. De verschillen in de leefsituatie van de inwoners zijn groter geworden; niet alleen in inkomen maar meer algemeen in de mate van kwetsbaarheid. De tegenstellingen zijn door de corona pandemie nog eens extra aan het licht gebracht.
Hoe internationaal dan ook, het succes van de gemeente hangt nog altijd grotendeels samen met in hoeverre inwoners zich er thuis voelen. Dit alles vormt het startpunt voor de omgevingsvisie met als centrale vraag: hoe moet de groei van de stad worden opgevangen en hoe kan die groei gelijker worden verdeeld?

Omgevingskwaliteit
In de visie worden vijf strategische keuzes gemaakt onder de noemers: Meerkernige ontwikkeling, Groeien binnen grenzen, Duurzaam en gezond bewegen, Rigoureus vergroening en Samen stadmaken.
Eén van de hoofddoelen van de omgevingsvisie is een stad en regio te worden met meer stedelijke kernen. Deze ingreep in de structuur van de stad is mogelijk door bedrijventerreinen te ontwikkelen tot levendige stadsbuurten, zoals Haven-Stad, Schinkelkwartier en de noordelijke IJ-oevers, en door in de bestaande centra van Nieuw-West, Zuidoost en Noord flink te investeren in stedelijkheid.

Ook in de regio wordt gestreefd naar ‘meerkernigheid’. De huidige spreiding van werkgelegenheid en voorzieningen is scheef, en in het nadeel van de regio – met grote vervoerstromen als gevolg. De inzet is om werk beter te spreiden en de stedelijke kwaliteit van kernen als Almere, Zaandam, Purmerend en Hoofddorp te vergroten met voorzieningen zoals hoger onderwijs en culturele instellingen.

Hiernaast gaan Amsterdam en de regio woningbouw en werkgelegenheid concentreren rond de stations. De gemeente wil de onderlinge vervoerverbindingen wil de gemeente met een metrolijn naar Schiphol en Hoofddorp, een doorgetrokken Ringlijn en metro’s, regiotreinen of snelbussen richting Almere, Zaanstad, Haarlem en Hilversum. Aan de rand van de stad komen hubs waar de automobilisten kunnen overstappen op snel openbaar vervoer of op de fiets.

Amsterdam wil groeien, en aan die groei wordt een aantal voorwaarden verbonden. Er moeten 150.000 nieuwe woningen gebouwd worden voor 250.000 nieuwe inwoners in 2050. Ook wordt ingezet op het creëren van 200.000 nieuwe banen. De groei moet enerzijds het sociale fundament van de gemeente versterken en anderzijds het draagvermogen van de planeet niet overschrijden. Daarom mag de groei alleen plaatsvinden binnen de huidige stadsgrenzen. Dit is mogelijk door verdichting en door bedrijventerreinen om te vormen tot woon/werkwijken.

Mede door verdichting komen voorzieningen voor bewoners, inclusief park, in de eigen buurt op loop- of fietsafstand. Buurten en kernen worden verbonden door een netwerk van veilige fietsroutes en openbaar vervoer. Verdichting wordt gecombineerd met vergroening, met meer en betere natuur door de hele stad. Vergroening is ecologisch noodzakelijk, ook om hittestress tegen te gaan en het waterbergend vermogen van de stad te vergroten.
De gemeente wil de ruimtelijke ambities voor de inrichting van de stad in samenhang realiseren: op het gebied van groen, wonen, werken, duurzaamheid en leefomgeving.

Participatie
Bij de totstandkoming van de omgevingsvisie zijn veel inwoners betrokken geweest. Vanaf het begin is de gemeente inclusief, open en organisch te werk gegaan. Er is samengewerkt met vele partners, actieve inwoners en ondernemers. Daarbij heeft een diverse groep Amsterdamse stadmakers en buurtkenners, verenigd in, Club2050, meegewerkt, en ook het speciaal hiervoor opgerichte netwerk Women MakeTheCity (WTMC) heeft adviezen gegeven. Er hebben zijn veel stadsgesprekken gevoerd met verschillende groepen bewoners, en in de zeven stadsdelen hebben zeven ‘verhalenvangers’ samen ruim 150 korte verhalen verzameld over wat mensen nodig hebben in de toekomst.

Architectenbureau Studio L A ontwierp een methode waarbij (ervarings-)deskundigen uit verschillende stadsdelen en met verschillende netwerken hun visie op de toekomst van de stad deelden. Deze gesprekken vormden de input voor de omgevingsvisie. Hiernaast werden gastcuratoren (studenten, lectoren en onderzoekers van de Hogeschool van Amsterdam) betrokken; zij organiseerden gesprekken over onder meer commons en onderwijs in de toekomst.
In samenwerking met architectuurcentrum Arcam organiseerde de gemeente een ontwerpmanifestatie over de toekomst van Amsterdam, die een vervolg heeft gekregen in een tentoonstelling in de Openbare Bibliotheek Amsterdam. Aldus zijn vele samenwerkingen aangegaan met zeer diverse partijen.

De inwoners zijn uitgenodigd om met te doen aan de uitvoering van de omgevingsvisie onder het motto ‘de stad maken we samen’..

Laatst bijgewerkt: 29 september 2021

Deze omgevingsvisie is vastgesteld vooruitlopend op de invoering van de Omgevingswet per 1 juli 2022. Totdat de nieuwe wet in werking treedt vallen omgevingsvisies onder de huidige Wro.