Onderzoek omgevingskwaliteit in gemeentelijke omgevingsvisies

Nieuwsbericht | 23 maart 2020

De Nederlandse gemeenten werken aan hun omgevingsvisies. Omdat de vorm van de visie vrij is, vullen alle gemeenten de opdracht anders in. Architectuur Lokaal onderzoekt dit jaar hoe het begrip omgevingskwaliteit landt in de gemeentelijke omgevingsvisies. Ook wordt de mogelijke diversiteit aan vormen die dit oplevert onderzocht. Hoe gaan gemeenten met de opdracht om, welke keuzes worden gemaakt, wat gaat er goed, wat wordt vergeten?

Alle omgevingsvisies op de kaart
Op de website Mijnomgevingsvisie.nl wordt al langere tijd een kaart van Nederland bijgehouden waarop te zien is in welke gemeenten de omgevingsvisie is vastgesteld. Dat is nu in 15% van alle gemeenten gebeurd. Als voorschot en aanvulling op de onderzoeksresultaten worden op de website nu ook wekelijks artikelen over vastgestelde omgevingsvisies gepubliceerd. Hierin is speciaal aandacht voor het begrip omgevingskwaliteit en de invulling daarvan. De eerste artikelen, over de omgevingsvisies van de gemeenten Weststellingwerf en Baarle-Nassau zijn nu alvast te lezen op de website. Hierna volgen er meer.

Participatie en Omgevingskwaliteit
De twee zwaartepunten van het onderzoek zijn participatie en omgevingskwaliteit en hun uitwerking in omgevingsvisies. Onder het begrip participatie wordt zowel inspraak van inwoners en belanghebbenden bij het tot stand komen van de omgevingsvisie, als de beoogde samenwerking tussen gemeente en inwoners na de ingang van de Omgevingswet bedoeld. Omgevingskwaliteit is een van de maatschappelijke doelstellingen van de Omgevingswet. In de omgevingsvisie moeten gemeenten aangeven hoe zij omgevingskwaliteit willen behouden en versterken. Hoe dit brede begrip wordt ingevuld en gebruikt door gemeenten vormt het tweede accent van het onderzoek.

Ervaringen
Uit de eerste onderzochte visies wordt duidelijk dat de ervaringen enorm uiteenlopen.  Elke gemeente pakt de visie aan vanuit haar eigen identiteit en inzicht. Zo besteedt Weststellingwerf aandacht aan de landelijkheid van de gemeente en legt Baarle-Nassau nadruk op de enclave-situatie op de grens met België. Ook de manier waarop de gemeenten bewoners betrokken hebben bij de totstandkoming van de omgevingsvisie verschilt, en geeft aanleiding voor nader onderzoek.

52 visies vastgesteld
De resultaten van het onderzoek zullen inzicht bieden in de breedte aan invulling van het begrip omgevingskwaliteit en participatie. Los van het belang van inventarisatie en dossiervorming kunnen de resultaten van belang zijn om huidig beleid te bestuderen en toekomstig beleid te inspireren. Tussentijds publiceren biedt gemeenten die nog niet actief aan de slag zijn met het opstellen van hun omgevingsvisie kennis en inspiratie om de vaart erin te zetten. Aangezien slechts 52 van de 355 gemeenten een vastgestelde omgevingsvisie hebben is het voor de anderen een uitgesproken kans om hun voordeel te doen met de ervaring die de voorlopers hebben opgedaan.

Informatie en vragen
Kijk voor meer informatie over Omgevingsvisies in de Nederlandse gemeenten op deze kaart.
Heeft u vragen, opmerkingen of aanvullingen? Stuur dan een e-mail naar Toine.TerBerg@arch-lokaal.nl

MijnOmgevingsvisie.nl is gemaakt in het kader van Samen werken aan ontwerpkracht, Actieagenda Ruimtelijk Ontwerp 2017-2020. Architectuur Lokaal is een van de lead partners van het ministerie van BZK/OCW bij de uitvoering van deze agenda.