Echte keuzes in maakbaar Nederland

4 december 2014 | nieuwsbericht

Onbegrijpelijk voor de buitenlandse deelnemers aan Hitte in de delta: laat Nederland de nationale planning los? Bij de manifestatie van Architectuur Lokaal nam Hermen Borst, namens het ministerie van Infrastructuur en Milieu, het rapport ‘Zwarte Zwanen, ontwerp in het Omgevingsbeleid’ in ontvangst uit handen van Carel de Reus, voorzitter van Atelier ZZ.

Instrumenten
Onder leiding van prof. dr. Wouter Vanstiphout ontwikkelde Atelier ZZ concrete instrumenten in het kader van de Omgevingswet om werkelijke democratische keuzes te maken voor de ruimtelijke inrichting van Nederland. Die moeten in de toekomst op decentraal niveau worden gemaakt. Henk Ovink onderschreef dat de voorgestelde inzet van ontwerp daarbij niet vrijblijvend kan zijn: “Je kunt een fantastisch ontwerpproces organiseren, maar op het moment dat het niet gekoppeld is aan besluitvorming en geld ben je verloren.”

Debat
Aan de hand van het rapport van Atelier ZZ debatteerden de wethouders Frans Veltman (gemeente Friese Meren) en Jan Vente (gemeente Bergambacht) met hoogleraar Wouter Vanstiphout, architect Nanne de Ru, advocate Paula Kemp en architectuurhistorica Michelle Provoost over de veranderingen in maakbaar Nederland. Het rijk decentraliseert ruimtelijke opgaven naar de lokale overheid, die tegelijk vorm moet geven aan participatie. Blijft Nederland polderen, of worden er met de nieuwe Omgevingswet in de hand, straks échte keuzes gemaakt?

Film
De discussie volgde op de film Dilemma’s in het veen die Victor Vroegindeweij maakte naar aanleiding van het ontwerpend onderzoek dat vier jonge architecten hebben verricht in het Friese Veenweidegebied. Atelier ZZ stelt twee concrete instrumenten voor waaraan decentralisatie en participatie ten grondslag liggen. Het gaat erom, de belangen van álle betrokkenen – burgers, bedrijven en maatschappelijke instellingen – van begin af aan gelijke kansen te bieden bij de besluitvorming over ruimtelijke vraagstukken. Ontwerpers kunnen de belangen in kaart brengen en deze uitwerken in verschillende scenario’s. Zo kan de lokale overheid werkelijke democratische keuzes maken.

Rapport
Het rapport Zwarte Zwanen, ontwerp in het Omgevingsbeleid van Atelier ZZ bestaat uit drie delen:

  1. Essay Lenny Vulperhorst 2014, ‘Mag het een een onsje meer zijn? Over de versterking van de positie van het ontwerp en de vergroting van burgermacht in Nederland bij beleidsontwikkeling’
  2. Rapportage Ontwikkel/Ontwerpteam 2014
  3. Rapportage Voorbeeldenteam 2013