Meedenken en doen, daar hoUDEN we van!

reactie | 29 maart 2016

Uden is een van de eerste gemeenten in Nederland die een omgevingsvisie heeft vastgesteld. Deze omgevingsvisie is het directe resultaat van een intensief participatieproces, aldus wethouder René Peerenboom van de gemeente Uden. Hij reageert op het eerder gepubliceerde artikel (lees hier) over de analyse van de eerste vier vastgestelde gemeentelijke omgevingsvisies. “Het resultaat van ‘Udenaar de Toekomst’ was werkelijk een toekomstvisie voor, door en van burgers.”

Peerenboom reageert vooral op de constatering dat het onduidelijk is in hoeverre het participatieproces van de vier gemeenten reflecteert in de uiteindelijke visie. “De Udense omgevingsvisie is volledig in samenspraak met burgers tot stand gekomen”, legt de wethouder uit. “Er ging een uitgebreid participatieproces aan vooraf. Zo organiseerden we in 2008 al een visietraject onder de titel ‘Udenaar de Toekomst’. Daarbij zijn we nadrukkelijk samen met burgers aan tafel gaan zitten om na te denken over onze toekomst. De burgers die daaraan hebben deelgenomen, waren mensen die zich uit eigener beweging hadden aangemeld. Wel hebben we erop toegezien dat de groep een goede afspiegeling was van onze inwoners qua leeftijd, geslacht en achtergrond. Het resultaat van ‘Udenaar de Toekomst’ was dus werkelijk een toekomstvisie voor, door en van burgers.”

De kunst van het loslaten
“In 2014 volgde toen de Udense burgertop G1000, een burgerinitiatief in navolging van België en Amersfoort, waarbij honderden inwoners bijeen kwamen om met elkaar ideeën uit te wisselen over de toekomst van onze gemeente. In 2015 hebben we – opnieuw samen met burgers en rekening houdend met de uitkomsten van de G1000 – in een aantal opeenvolgende sessies focus aangebracht in de visie van Udenaar de Toekomst. Dit resulteerde in een kort en krachtig toetsingskader, dat we vervolgens hebben voorgelegd aan de gemeenteraad. Dat was meteen een eerste proeve in de nieuwe rol van de raad. Die moet immers ruimte geven aan initiatieven en zal daardoor in de toekomst veel meer een toetsende rol vervullen dan een sturende en bepalende. Ook hebben we dat toetsingskader onderworpen aan een paar casussen, als een soort ‘botsproeven’.  Een mooie oefening in ‘de kunst van het loslaten’ die vertrouwen gaf aan zowel raadsleden als collegeleden.”

Substantieel anders dan Structuurvisie
Peerenboom is het ook niet eens met de stelling dat de omgevingsvisie nog veel lijkt op de structuurvisie. “Het is zowel qua principe (namelijk: gebaseerd op uitnodigingsplanologie), strekking (namelijk: integraal in plaats van alleen ruimtelijk), diepgang (namelijk: op hoofdlijnen in plaats van in detail) en bovenal qua participatie (namelijk: door de burgers zelf in plaats van uit de ivoren toren) substantieel anders!”,  aldus de wethouder.

Eerste stap in gezamenlijk proces
Wel onderschrijft hij dat de Udense omgevingsvisie nog niet compleet is. Dat komt volgens hem vooral door de verandering van vormvrij naar verplichte items in de wet: een proces dat nog niet helemaal is uitgekristalliseerd. “Maar we wilden ook niet wachten; we wilden nu alvast doen wat we kunnen en de energie benutten die nu in onze gemeenschap aanwezig is”, legt Peerenboom uit. “Meer inhoudelijke thema’s moeten inderdaad nog een plek krijgen in de Udense omgevingsvisie. Denk aan cultuur, voorzieningen, gezondheid en duurzaamheid. Maar voor nu hebben we een goede start gemaakt met dit nieuwe instrument. We zien het gezamenlijk vorm geven aan zo’n visie als deel van het proces waarin je steeds meer samen optrekt, richting geeft en invult. Een vorm van samen groeien, stapje voor stapje. Als toetsingskader is ook deze eerste versie van onze omgevingsvisie al een mooi uitgangspunt voor onze ambities op het gebied van uitnodigingsplanologie. We willen aan de voorkant niet meer regelen dan strikt noodzakelijk is. Initiatieven die passen binnen de visie worden uitgevoerd!”

Proof of the pudding
Wat nu volgt, is de borging: the proof of the pudding. “Dat wordt nog best spannend”, aldus Peerenboom. “De omgevingsvisie vergt in haar toepassing een cultuuromslag en een herdefiniëring van processen. En de inhoud moet natuurlijk nog worden doorvertaald naar programma’s en omgevingsplannen. Wij geloven dat deze transitie als gevolg van de nieuwe Omgevingswet uiteindelijk een enorme aanjager is van noodzakelijke systeemaanpassingen om te komen tot gewenste maatschappelijke effecten.”

Noot: de titel ‘Meedenken en doen, daar HoUDEN we van’ verwijst naar de slogan ‘Hier hoUDEN we van’ die Uden gebruikt in het kader van citymarketing. Zie: www.hierhoudenwevan.nl

wethouder René Peerenboom

wethouder René Peerenboom

Udense omgevingsvisie in een notendop
De Omgevingsvisie van Uden is een  vertaling van de al in 2008 (samen met burgers) opgestelde toekomstvisie ‘Udenaar de Toekomst’ en de resultaten van de Udense G1000 burgertop in 2014. Uit beide participatietrajecten werd duidelijk waar Udenaren trots op zijn en wat de plekken zijn waar echt iets moet gebeuren. In november 2014 heeft vervolgens de raad zich uitgesproken over kwaliteiten, knelpunten, verwachtingen en ideeën over hoe de gemeente wil sturen op ontwikkelingen. Daarna is in april 2015 een workshop georganiseerd met burgers, stakeholders en gebiedsplatformen, waarin gezamenlijk de kwaliteiten, knelpunten en ideeën voor de verschillende deelgebieden zijn benoemd. Die input is vervolgens, aangevuld met de kennis van de ambtelijke organisatie, vertaald naar een overzicht per deelgebied, in antwoord op de vragen:

  • Wat is er aan de hand? (een gebiedsbeschrijving van kwaliteiten en knelpunten)
  • Wat willen we bereiken: wat zijn de doelen/koers, wat willen we over 20 jaar nog steeds aantreffen en waar moet echt iets aan gebeuren?
  • Hoe willen we dat bereiken: wat is er nodig om van visie tot uitvoering te komen?

Ten slotte is de omgevingsvisie op 17 december 2015 vastgesteld door de gemeenteraad. Klik hier om de Omgevingsvisie te downloaden.

Gerelateerd