Innovatief ontwerp met omgevingsrecht

11 maart 2013 | onderzoek

Bieden de kaders van het nieuwe omgevingsrecht ruimte voor innovatief ontwerp? En wat betekent dat voor opdrachtgevers? Atelier ZZ onderzoekt vanuit de ontwerppraktijk welke concrete aanbevelingen en handreikingen aan belanghebbenden kunnen worden gedaan bij de toepassing van de Omgevingswet. Deze nieuwe wet, die regels voor ruimtelijke projecten vereenvoudigt en bundelt, is bij uitstek een maatregel die toont hoe je in die complexe samenleving rust en ruimte kunt creëren.

De Omgevingswet, die in 2018 ingevoerd moet worden, integreert vijftien bestaande wetten en delen van acht andere wetten, die nu nog binnen het ruimtelijke ordeningsproces doorlopen moeten worden. De huidige ‘mer à boire’ aan regelingen leidt tot veel verlies aan tijd en geld. Door alles onder te brengen in één wet en één procedure vindt er een enorme efficiëntieslag plaats. De wet moet zorg dragen voor een gezonde en veilige leefomgeving en een goede omgevingskwaliteit, en procedures doelmatiger en efficiënter maken. Er moeten ook meer mogelijkheden voor bestuurlijke afwegingen bij ruimtelijke ontwikkelingen worden geboden.

Ruimtelijke kwaliteit
Atelier ZZ wil bijdragen aan het verbeteren van het ruimtelijke ordeningsinstrumentarium. Dat instrumentarium is een middel om fysieke veranderingen in Nederland tot stand te brengen; veranderingen, die de kwaliteit van de gebouwde omgeving in de ruimste zin van het woord verbeteren. Het moeten verbeteringen zijn die in de eerste plaats gevoeld en beleefd worden door de burgers (individueel en institutioneel) in ons land, maar die ook in onze platter wordende aarde de wereldburger verwonderen en verrassen.

Werken aan ontwerpkracht
Atelier ZZ is opgericht in het kader van Werken aan ontwerpkracht, Actieagenda Architectuur en Ruimtelijk Ontwerp (AAARO). De AAARO zet voor de periode 2013-2016 in op de versterking van ontwerpkracht en -kwaliteit bij regionale en lokale overheden, ontwerpers, marktpartijen en particulieren. Via de programma’s Zorg en Scholenbouw, Stad en Regio, Stedelijke Transformaties en Innovatieve Vormen Opdrachtgeverschap ondersteunt het Rijk initiatieven die urgente opgaven aanpakken en daarmee de rol van het ontwerp versterken. De agenda wordt uitgevoerd onder coördinatie van het ministerie van Infrastructuur en Milieu.

Werkprogramma
Het ministerie heeft Architectuur Lokaal als een van de zogenoemde lead partners opdracht gegeven het Werkprogramma Opdrachtgeverschap en Omgevingsrecht uit te voeren. “Dit programma is erop gericht om kennis en ervaring te delen richting opdrachtgevers over de juiste en evenredige toepassing van de wettelijke kaders op het gebied van het omgevingsrecht en (Europese) aanbestedingen. In 2014 weten opdrachtgevers niet alleen hoe ze deze wetten en kaders juist toepassen maar is er ook een werkcultuur bij opdrachtgevers ontstaan waarin vanuit vertrouwen en met beoordeling op inhoud en creativiteit gewerkt wordt.”

Aanpak
In 2013 en 2014 zal Architectuur Lokaal twee teams opzetten, het Voorbeeldenteam en het Ontwerpteam, die de genoemde thema’s proberen te doorgronden; in de jaren daarna worden pilots uitgevoerd die moeten resulteren in handreikingen voor opdrachtgevers op lokaal en regionaal niveau, om verbindingen te leggen tussen ontwerp en beleid. Het geheel wordt aangestuurd door het Begeleidingsteam, dat advies zal uitbrengen aan het ministerie van IenM.